poniedziałek - piątek 10.00 -14.00
Godziny otwarcia sekretariatu
Kolegium Międzyobszarowych Studiów Indywidualnych UWr Na Targach Dobrej Książki – Wrocław 2019
 
Beyond Language. Próba przekładu
 
W sobotę, 7 grudnia Anno Domini 2019, uczestnicy panelu dyskusyjnego zorganizowanego przez Kolegium Międzyobszarowych Studiów Indywidualnych Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Æ Academic Publishing z San Diego ze słonecznej Kalifornii, którzy wspólnie wydają serię książkową pt. BEYOND LANGUAE, dali się przeprowadzić „z brzegu na brzeg, z jednego lądu na drugi, z tekstu na tekst” (1), a w trakcie tej przeprawy stali się czytelnikami krain tak odległych, jak Jamajka w archipelagu Wielkich Antyli czy Wejherowo w województwie pomorskim. W tle wydarzeń wrocławskich pobrzmiewają słowa tegorocznej laureatki literackiej nagrody Nobla, która w tym samym dniu wygłosiła swoją noblowską przemowę na niedalekiej Północy, zatytułowaną „Czuły narrator”. Olga Tokarczuk przyrównuje w niej świat do opowieści, w której „coś, co się wydarza, a nie zostaje opowiedziane, przestaje istnieć i umiera” (2).
O nie-umieraniu kaszëbsczi jãzëk’a żywo i w barwny sposób opowiedział dr Marcin Odelski, który nie sprowadził tej opowieści do gadżetów, ale czule zanucił na lingwistycznym burczybasie "bëlné słowò”, które niejedno serce „òtmikô”. „Świat jest tkaniną”, jak pisze Olga Tokarczuk, „którą przędziemy codziennie na wielkich krosnach informacji, dyskusji, filmów, książek, plotek, anegdot. (…) Kiedy zmienia się ta opowieść – zmienia się świat”. Opowieść o małej ojczyźnie Kaszubów utkana została w niepowtarzalny wzór wpleciony ze świadomym zamiarem przełamania hegemonii barw biało-czerwonych. Ten rodzaj opowieści, kiedy spoglądamy na świat oczami kogoś innego i słuchamy świata w czyimś imieniu, rodzi się z ludzkiej potrzeby porozumienia beyond language.
„Out of many, one people” (Z wielu – jeden naród) głosi motto Jamajki, które odnieść można do lokalnego języka o egzotycznie brzmiącej starofrancuskiej nazwie patois. Na pytanie jak długi jest proces powstawania języka nie ma krótkiej odpowiedzi. Język rodzi się w kontakcie, czego przykładem jest właśnie jamajski kreol, który stał się spoiwem łączącym heterogeniczną grupę mieszkańców wyspy wpływając na ich poczucie tożsamości i przynależności. O jamajskim obeah [czyt. obja], kulturze Jamajki i niezliczonych przysłowiach, w których zaklęta jest afrykańska tradycja przodków możemy przeczytać w najnowszej książce dr Aleksandry Knapik, zatytułowanej: A Study of Jamaican Creole Proverbs from the Perspective of Contact Linguistics. Dr Knapik opisuje świat we fragmencie dostrzegłszy w nim sieć powiązań i zbieżności losów Jamajczyków sklejonych w universum proverbium.  Może powinniśmy zaufać fragmentom, jak radzi Olga Tokarczuk. Z jednej opowieści meandrować w drugą po serpentynach wielowymiarowości rozważając nieustannie różne związki i wariacje 23 liter.
W miękkich przejściach między literami a żywą mową dr Agnieszka Kocel skróciła nieco dystans między swich Geoffreya Chaucera a such Neila Gaimana, a spoiwem tych dwóch wymiarów języka angielskiego stała się nieoczywista partykuła „nie” w wykonaniu Dominica Esquibela. Opowieść o palatalizacji utkana w książce Palatable Palatalization. A Story of Each, Much, Such, and Which in Middle English Dialects powstała, jak mówi dr Kocel, z potrzeby odkrycia tajemnicy tkwiącej w jednym z najbardziej wpływowych procesów fonologicznych w języku angielskim. Tworzenie opowieści jest niekończącym się ożywianiem tego, co cyklicznie ulega amnezji. Duch odkrywcy stanowi immanentną cechę każdego czytelnika, szczególnie w trudnych czasach, gdy, jak mawiał Jorge Luis Borges, „nikt nie oczekuje odkrycia czegokolwiek”.
We współczesnym mieście, tradycyjne targowiska są gatunkiem kultury zagrożonym przez zachłanność inwestorów, którzy niegdyś otwartą przestrzeń miejską wypełnioną mnogością barw, zapachów, odgłosów, gwar wpychają w wąskie ramy „powierzchni handlowej”, gdzie zamiast wymiany towarów zawiera się transakcje. Na spotkaniu z dobrymi książkami w sobotę 7 grudnia 2019 roku w Sali Cesarskiej doszło do wymiany języka z kulturą, historią sztuką, porządkiem prawnym i społeczeństwem. Targ stał się wiec punktem widzenia i perspektywą, która może stanowić podwalinę pod opowieść uniwersalną, niewykluczającą, zakorzenioną - jak język - w naturze, dywersyfikującą przestrzeń myślenia a jednocześnie zrozumiałą. Targ pozwala spojrzeć na sprawy eks-centrycznie. Aleksandra Knapik, Agnieszka Kocel oraz Marcin Odelski zachowują w tej kurczącej się przestrzeni sprywatyzowanego „ja” i „moje” szerokie perspektywy i wysokie punkty widzenia wpisując się tym samym na listę czułych narratorów, którzy uruchamiają w umyśle czytelnika zdolność scalania fragmentów w jeden wzór. Jak powiedziała Olga Tokarczuk: „(…) kosmos literatury jest jeden niczym idea unus mundus (…), w której Autor i Czytelnik pełnią równoważną rolę, pierwszy przez to, że tworzy, drugi zaś dzięki temu, że dokonuje nieustannej interpretacji”.
  1. Gadamer, Hans-Georg ([1993] 2009) „Lektura jest przekładem”. Przełożyła Małgorzata Łukasiewicz. [W:] Piotr Bukowski, Magda Heydel (red.), Współczesne teorie przekładu. Antologia. Kraków: Znak. 321-325. Oryginalne wydanie: Hans-Georg Gadamer (1993) „Lesen ist wie Übersetzen”. [W:] Ästhtik und Poetik 1. Kunst als Aussage. Gesamelte Werke. Bd.8. Tübingen: J.C.B. Mohr; 279-285
  2. Tokarczuk, Olga (2019) „Czuły narrator” – noblowska przemowa laureatki literackiej nagrody Nobla za 2018 r. wygłoszona 7 grudnia 2019r. w Sali Giełdy Akademii Szwedzkiej w Sztokholmie. Wykład noblowski został w całości opublikowany na stronie https://www.tvn24.pl w dniu 7 grudnia 2019 roku o godzinie 17: 43.
Autorką tekstu jest mgr Monika Piechota, anglistka, tłumaczka, nauczycielka, doktorantka Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego, poświęcająca się rozprawie na temat diariuszy czasów Zagłady.